Je trekt de voordeur dicht en hij springt weer een centimeter open. Of je moet er met je schouder tegenaan voordat hij in het kozijn valt. Vervelend, maar er speelt iets belangrijkers: zolang je voordeur niet goed in het slot valt, staat hij in de praktijk open.


Meestal ligt het aan de dagschoot, aan de sluitplaat of aan de stand van de deur zelf. Alle drie zijn te verhelpen, en vaak zonder nieuwe deur en zonder nieuw kozijn.



Welk probleem heb je precies?

"Mijn voordeur sluit niet goed" betekent voor de een iets anders dan voor de ander. Voordat je gaat sleutelen is het handig om te weten in welke van deze drie situaties je zit, want de oorzaak en de oplossing verschillen per geval.

  • De deur klemt. Je moet duwen of tillen om hem dicht te krijgen. Meestal schuurt de deur ergens langs het kozijn, of hij hangt niet meer recht.
  • De deur valt niet dicht. Hij komt tegen het kozijn, maar de dagschoot pakt niet. Duw je hem los, dan zwaait hij weer open. Dit is het geval waar je het snelst iets aan kunt doen, en ook het geval dat het meeste risico geeft.
  • De deur is wel dicht, maar staat niet vast. Hij rammelt, tocht of komt bij harde wind los. De dagschoot pakt dan net wel, maar te weinig.

Loop het even na met de deur open. Kijk naar de zijkant van de deur, waar het schuine metalen lipje uit het slot steekt. Duw dat lipje met je vinger in en laat het los. Springt het meteen en volledig terug, dan werkt het slot en zit je probleem in de uitlijning of in de deur. Beweegt het stroef of blijft het half staan, dan zit je probleem in het slot.

Waarom dit meer is dan een ongemak

Een deur die alleen op de dagschoot dichtzit, is geen afgesloten deur. Inbrekers gebruiken daar een methode voor die flipperen heet. Buurtpreventie Waddinxveen beschrijft het zo: "Door een pasje tussen de deur en de deurstijl te schuiven is het mogelijk de deur open te flipperen als deze niet op slot zit." Wat er gebeurt is dat de dagschoot met een pasje of een stukje plastic wordt weggedrukt, zodat hij uit de sluitplaat glijdt.


Dat werkt juist extra goed bij een deur die niet mooi aansluit, want dan is er al ruimte tussen deur en kozijn. Het advies van de politie is kort en duidelijk: draai de deur ook altijd op slot. Met de sleutel op slot draaien schuift de nachtschoot uit, en die is niet weg te duwen met een pasje.


Nu komt het lastige. Precies bij een deur die klemt of niet goed valt, doen mensen dat niet meer. Je trekt hem dicht, hij zit ongeveer dicht, en je loopt door zonder hem op slot te draaien. Zo groeit een afstelprobleempje uit tot een beveiligingsprobleem. Kun je je deur niet meer op slot draaien omdat de sleutel of de kruk niet mee wil, lees dan ook wat er aan de hand is als je deur niet meer op slot gaat, want dan speelt er iets anders mee.


De dagschoot: het lipje dat al het werk doet

De dagschoot is het schuine metalen lipje dat uit de zijkant van je deur steekt. Trek je de deur dicht, dan glijdt het schuine vlak langs de sluitplaat in het kozijn, wordt het lipje ingedrukt en springt het daarna weer uit in de uitsparing. Dat klikje dat je hoort is de dagschoot die terugveert. Hij houdt je deur dicht, maar hij doet dat met niets meer dan een veertje.


Drie dingen kunnen daar misgaan. De dagschoot steekt te weinig uit, waardoor hij de uitsparing niet diep genoeg pakt. Hij komt niet op de juiste hoogte uit, waardoor hij op de sluitplaat stuit in plaats van erin te vallen. Of hij springt niet volledig terug, omdat er vuil in het slot zit of omdat de veer versleten is.


Een vuile of verbogen dagschoot zie je aan de slijtage. Schroef de sluitplaat los en kijk naar de onderkant van het lipje. Zit daar een glimmende, weggesleten rand, dan heeft hij jarenlang tegen de verkeerde plek aan gewreven. Dan is afstellen niet genoeg en moet het slot eruit.

De sluitplaat staat niet meer goed uitgelijnd

De sluitplaat is het metalen plaatje in het kozijn met het gat waar de dagschoot in valt. Dat plaatje zit vast met twee schroeven en heeft in de praktijk altijd een paar millimeter speling. Dat is precies de marge waarin dit probleem zich afspeelt.


Uitzoeken of het daaraan ligt, doe je met een potlood. Zet een streepje op de sluitplaat waar de dagschoot hem raakt, doe de deur een paar keer dicht en kijk waar de kras of het streepje terechtkomt. Zit dat boven of onder de uitsparing, dan stuit je dagschoot op metaal en heb je een hoogteprobleem. Zit het er netjes in maar pakt hij toch niet, dan komt de deur niet ver genoeg het kozijn in.


In het eerste geval kun je de sluitplaat losdraaien en een paar millimeter verschuiven. Vaak moet je het gat in het hout dan iets bijwerken, want de plaat kan alleen opschuiven als daar ruimte is. In het tweede geval zit de oorzaak elders: de tochtstrip is te dik geworden, er zit verf op de sponning of de deur hangt scheef.


Je deur is verzakt of hangt scheef

Een voordeur met isolatieglas is zwaar, en al dat gewicht hangt aan twee of drie scharnieren. Na een aantal jaren zakt zo'n deur een fractie uit. Dan schuurt hij onderaan de sponning, of komt de dagschoot te laag uit om de uitsparing nog te pakken.

Je ziet het aan de naad rondom. Doe de deur bijna dicht en kijk naar de spleet tussen deur en kozijn. Loopt die gelijkmatig rond, dan hangt de deur recht. Is de spleet bovenaan aan de slotkant breed en onderaan smal, dan is hij aan de slotzijde gezakt.


Bij kunststof en aluminium deuren zijn de scharnieren meestal in drie richtingen te stellen, met inbusschroeven onder een klikkapje. Hoogte, zijwaartse stand en aandrukking kun je los van elkaar bijzetten. Bij een houten deur met opgeschroefde scharnieren werkt het anders: daar draai je eerst de schroeven na, en zijn die doorgedraaid in het hout, dan zet je er langere schroeven in of vul je de gaten op met houten pennetjes en lijm.


Pas op met tegelijk meerdere dingen verstellen. Zet één ding bij, doe de deur tien keer dicht en kijk wat er gebeurt. Anders weet je aan het eind niet meer wat de verbetering veroorzaakte.

Hout werkt, kunststof zet uit

Klemt je deur alleen in bepaalde periodes van het jaar, dan zit je waarschijnlijk niet met een defect maar met het materiaal.

Hout neemt vocht op en zet daardoor uit. In een natte herfst kan een houten voordeur net iets dikker en hoger worden, en dan klemt hij op de plek waar hij de minste ruimte had. In de zomer krimpt hij weer en is het probleem weg. Dat komt terug zolang de deur niet volledig is afgewerkt. De onderkant en de bovenkant van een deur worden vaak vergeten bij het schilderen, en dat zijn precies de kanten waar het vocht intrekt.


Kunststof en aluminium reageren op warmte in plaats van op vocht. Een donkere voordeur in de volle zon kan flink warmer worden dan de lucht eromheen en zet dan uit. Bij aluminium kan een deur ook licht kromtrekken als de binnenkant koel blijft en de buitenkant heet wordt. Dat is vervelend en zichtbaar, maar het trekt zichzelf weer recht als de deur afkoelt.


De vuistregel: keert het probleem met de seizoenen terug, kijk dan naar de afwerking en naar de sponningruimte. Is het probleem er het hele jaar en wordt het langzaam erger, dan hangt of zit er iets niet goed.

De dagschoot blijft hangen of springt niet terug

Duw je de dagschoot in en komt hij er niet vanzelf weer uit, dan zit je probleem in het slot en niet in de deur. Dat gebeurt vaker dan mensen denken, en de oorzaak is bijna altijd een van deze drie.


Vuil en stof in het slotmechanisme. In een insteekslot komt jaren aan stof en zand terecht, samen met resten van oude olie die is ingedroogd. Het mechanisme wordt daar traag van.


Een verbogen dagschoot. Dat komt van hard dichtslaan of van een deur die al langer op de verkeerde plek aanslaat. Een verbogen lipje veert scheef terug en blijft dan achter de sluitplaat hangen.


Een versleten veer. Goedkopere sloten hebben een binnenwerk van dun plaatstaal. Na jaren en duizenden keren openen en sluiten verliest de veer spanning. Dat valt niet te repareren. Dan gaat het hele insteekslot eruit en komt er een nieuw in, in de praktijk vaak een klus van een half uur. Welk slot je het beste terugzet hangt af van je deur en je kozijn, en daar helpen we bij het kiezen van het juiste slot voor je voordeur.


Zit de kruk of de sleutel zelf zwaar in plaats van het lipje, dan is er iets anders aan de hand. Lees in dat geval wat je moet doen als een cilinderslot vastzit of zwaar draait.


Zit het aan de deur of aan het slot?

Dit is de test die je tien minuten zoeken bespaart. Doe de deur open en leg hem stil.

  1. Duw de dagschoot met je vinger helemaal in en laat hem los. Komt hij traag of niet volledig terug, dan is het het slot. Klaar met zoeken.
  2. Springt hij wel goed terug, draai dan de kruk een paar keer om. Voelt dat schokkend of blijft de kruk hangen, dan is het nog steeds het slot.
  3. Werkt alles soepel, dan is het slot in orde en gaat het om de uitlijning. Zet het potloodstreepje op de sluitplaat en kijk waar de dagschoot aankomt.
  4. Komt de dagschoot netjes in de uitsparing maar valt de deur nog steeds niet dicht, kijk dan naar de tochtstrip en naar de naad rondom.

Bij een deur met een meerpuntssluiting is er nog een stap. Til de kruk op met de deur open en kijk of alle schoten tegelijk uitkomen, boven en onder. Komt er een niet mee, dan is dat het probleem en heeft afstellen van de sluitplaat geen zin.


Wat je zelf veilig kunt doen

Met een schroevendraaier, een inbussleutel en een kwartier tijd kom je een heel eind. Dit kun je rustig proberen.

  • Het slot schoonmaken en smeren. Blaas eerst het stof eruit, bijvoorbeeld met perslucht. Gebruik daarna een slotspray of een beetje siliconenspray op het mechanisme en beweeg de kruk twintig keer op en neer.
  • De scharnierschroeven natrekken. Losgelopen schroeven zijn de simpelste oorzaak van een zakkende deur en de snelste fix.
  • De sluitplaat een paar millimeter verschuiven. Losdraaien, verplaatsen, vastzetten, testen. Werk je het hout bij, doe dat dan met een scherpe beitel en niet met een boor.
  • De tochtstrip controleren. Een strip die is opgezwollen of met verf is dichtgeschilderd drukt je deur naar buiten. Een nieuwe strip kost een paar euro.
  • De onderkant en bovenkant van een houten deur afwerken. Dat lost seizoensklemmen op langere termijn op.

Wat je beter niet doet

Een paar dingen maken het probleem duurder in plaats van kleiner.



Het slot vullen met kruipolie en het daarbij laten. Kruipolie zoals WD40 maakt schoon en verdringt vocht, en dat helpt een vastgeplakt slot inderdaad los. Maar het blijft niet zitten. Wat overblijft is een dun laagje dat stof aantrekt, en over een paar maanden zit je slot nog trager dan ervoor. Gebruik het om te reinigen en smeer daarna met slotspray of siliconenspray.


De dagschoot terugbuigen met een tang. Je kunt een verbogen lipje inderdaad iets terugzetten, maar het metaal is al vermoeid en breekt op een gegeven moment af. Breekt hij in de sluitplaat, dan staat je deur vast of open en heb je met spoed hulp nodig.


De deur schaven voordat je hebt gecheckt of hij scheef hangt. Schaven is onomkeerbaar. Hangt de deur daarna weer recht, dan heb je een naad die je niet meer dichtkrijgt en tocht je de rest van het jaar.


De kruk hard omhoog forceren bij een meerpuntssluiting. Het duurdere deel van die sluiting is de stang met de haken. Forceren kost daar meer dan het insteekslot dat je probeert te ontzien.


De deur maar dichtgetrokken laten omdat hij toch niet lekker op slot gaat. Dat is precies de deur die met een pasje open te krijgen is.

Wat kost het om dit te laten verhelpen?

Een scheve deur of een klemmende dagschoot hoort bij het lichtere werk van een slotenmaker, omdat er meestal geen materiaal aan te pas komt. Voor een landelijke indicatie: Werkspot houdt voor het vervangen van sloten gemiddeld tussen de 100 en 350 euro aan, en voor een slotenmaker gemiddeld tussen de 80 en 400 euro, afhankelijk van de klus, het tijdstip en het type slot.

Wat de prijs bepaalt:

  • Alleen afstellen van scharnieren en sluitplaat is het lichtste werk en kost in de praktijk vooral tijd.
  • Een nieuw insteekslot in een gewone deur is materiaal plus ongeveer een half uur werk.
  • Een meerpuntssluiting vervangen is duurder, omdat de complete stang eruit moet en die op maat en per merk verschilt.
  • Buiten kantooruren of in het weekend gaat het tarief omhoog. Dit is zelden spoedwerk, dus plan het op een gewone werkdag.
  • Moet het kozijn worden bijgewerkt, dan komt daar tijd bij.

Wil je weten waar een rekening in de regio uit opgebouwd is, dan staat dat op onze pagina over de kosten van een slotenmaker.

Zo voorkom je dat het terugkomt

Dit soort problemen ontstaat langzaam, en daarom is er ook langzaam iets aan te doen.

  • Smeer het slot en de scharnieren een keer per jaar. Doe dat bijvoorbeeld in het najaar, voordat het vochtige seizoen begint.
  • Draai de scharnierschroeven tegelijk na. Twee minuten werk.
  • Trek de deur niet met de klink dicht. Elke keer dat de dagschoot tegen de sluitplaat slaat in plaats van erlangs te glijden, kost dat slijtage. Kruk omlaag, deur dicht, kruk los.
  • Sla de deur niet dicht met de wind erachter. Zet bij open ramen de deur vast of doe hem rustig dicht.
  • Draai hem op slot als je weggaat, en ook als je thuis bent. Dat is de goedkoopste maatregel die er is.
  • Laat bij een deur die al twee keer is afgesteld eens kijken naar het hang- en sluitwerk zelf. Op goedgekeurd hang- en sluitwerk staat volgens het Politiekeurmerk Veilig Wonen een driehoek met 1, 2 of 3 sterren. Moet het slot er toch uit, dan is dat het goedkoopste moment om dat gelijk in orde te maken.

Bronnen

Onderwerp Bron
Deuren die alleen zijn dichtgetrokken zijn met een pasje te openen doordat de dagschoot wordt ontsloten, en op het nachtslot draaien maakt dat onmogelijk. Buurtpreventie Waddinxveen, pagina over de inbraakmethode flipperen.
"Draai de deur ook altijd op slot." politie.nl, Tips om woninginbraak te voorkomen.
"Op goedgekeurd hang- en sluitwerk staat een driehoek (huisje) met 1, 2 of 3 sterren." Politiekeurmerk Veilig Wonen.
Vervangen van sloten gemiddeld 100 tot 350 euro, slotenmaker gemiddeld 80 tot 400 euro afhankelijk van klus, tijdstip en type slot. Werkspot.

Veelgestelde vragen

Waarom valt mijn voordeur niet goed in het slot?

Vaak komt de dagschoot niet op de juiste hoogte bij de uitsparing in de sluitplaat, of steekt hij te weinig uit. Zet een potloodstreepje op de sluitplaat en doe de deur een paar keer dicht. Zie je de kras boven of onder het gat, dan is het een hoogteprobleem en kun je de sluitplaat verschuiven of het scharnier bijzetten.

Hoe weet ik of mijn deur verzakt is?

Doe de deur bijna dicht en kijk naar de naad rondom. Loopt die overal gelijk, dan hangt de deur recht. Is de spleet aan de slotkant bovenaan breder dan onderaan, dan is de deur aan die kant gezakt. Vaak zie je dan ook een schuurplek onderaan de sponning.

Kan ik de scharnieren van een kunststof voordeur zelf afstellen?

Ja, bij vrijwel alle kunststof en aluminium deuren zit onder een klikkapje een inbusschroef per richting. Stel één richting per keer bij en test tussendoor. Weet je niet welke schroef waarvoor dient, stop dan. Alles tegelijk verdraaien maakt het meestal erger.

Mijn deur klemt alleen in de winter, is dat erg?

Dat is bijna altijd een houten deur die vocht opneemt en uitzet. Niet gevaarlijk, maar wel een teken dat de deur niet rondom goed is afgewerkt. Behandel vooral de onderkant en de bovenkant, want daar trekt het vocht in. Is er nauwelijks ruimte rond de deur, dan kan er een stukje af.

Is een deur die alleen is dichtgetrokken echt onveilig?

Ja. Zolang alleen de dagschoot de deur dichthoudt, is die met een pasje weg te drukken. Dat heet flipperen en het lukt vooral bij deuren met wat ruimte tussen deur en kozijn. Op slot draaien schuift de nachtschoot uit en die is niet weg te duwen.